ادبیات دوره اول متوسطه(ارسطو-اهواز)
مطالب کمکی درآموزش کتاب های فارسی هفتم وهشتم ونهم 
نويسندگان
لینک دوستان
پيوندهای روزانه

الگوی تدریس بدیعه پردازی

روش بدیعه پردازی(نو آفرینی) در بیشتر دروس کاربرد زیادی دارد اما در کشور ما این روش در درس انشا اهمیت بیشتری دارد این روش قوه ی خلاقیت دانش آموزان را افزایش می دهد،وبه تولید ایده های جدید و درک نحوه ی ارتباط بین مفاهیم را باعث می شود.

مقدمه: درگذشته درباره ی خلاقیت این تصور وجود داشت که خلاقیت امری ذاتی است ونمی توان آن را آموزش داد و خلاقیت ویژه خلق آثار بزرگ هنری است. ولی بنابر نظر «گوردون» جریان خلاقیت را می توان شرح داد و پرده از مراحل آن برداشت و خلاقیت فعالیت پوشیده و اسرارآمیز نیست. وی چنین اظهار می دارد که خلاقیت را در فعالیت های روزانه می توان دید و می توان فعالیت های روزانه را خلاقانه کرد.
دیدگاه های حاضر نیز این امیدواری را به وجود آورده است که می توان خلاقیت را یاد گرفت و یاد داد.
هدف: هدف اساسی نوآفرینی یا بدیعه پردازی شکستن سد قواعد مرسوم و ایجاد راه های جدید برای حل مسائل می باشد. این روش به منظور کمک به افراد برای شکستن زمینه های ذهنی قبلی و پیداکردن راهی مناسب برای اندیشیدن به طرز جدید به موضوع می باشد..

ر اهبرد: غریب را آشنا ساختن + مطلب آشنا رانا آشنا ساختن = خلق چیزی جدید


الگوی تدریس بدیعه پردازی

روش بدیعه پردازی(نو آفرینی) در بیشتر دروس کاربرد زیادی دارد اما در کشور ما این روش در درس انشا اهمیت بیشتری دارد این روش قوه ی خلاقیت دانش آموزان را افزایش می دهد،وبه تولید ایده های جدید و درک نحوه ی ارتباط بین مفاهیم را باعث می شود.

مقدمه: درگذشته درباره ی خلاقیت این تصور وجود داشت که خلاقیت امری ذاتی است ونمی توان آن را آموزش داد و خلاقیت ویژه خلق آثار بزرگ هنری است. ولی بنابر نظر «گوردون» جریان خلاقیت را می توان شرح داد و پرده از مراحل آن برداشت و خلاقیت فعالیت پوشیده و اسرارآمیز نیست. وی چنین اظهار می دارد که خلاقیت را در فعالیت های روزانه می توان دید و می توان فعالیت های روزانه را خلاقانه کرد.
دیدگاه های حاضر نیز این امیدواری را به وجود آورده است که می توان خلاقیت را یاد گرفت و یاد داد.
هدف: هدف اساسی نوآفرینی یا بدیعه پردازی شکستن سد قواعد مرسوم و ایجاد راه های جدید برای حل مسائل می باشد. این روش به منظور کمک به افراد برای شکستن زمینه های ذهنی قبلی و پیداکردن راهی مناسب برای اندیشیدن به طرز جدید به موضوع می باشد..

ر اهبرد: غریب را آشنا ساختن + مطلب آشنا رانا آشنا ساختن = خلق چیزی جدید

خلاقیت چیست؟

تواناییهای فکری بشر را می توان بر چهار دسته تقسیم کرد :

جذب =توانایی مشاهده و به کار بردن توجه

ضبط =توانایی حفظ کردن و به خاطر آوردن

استدلال =توانایی تجزیه و تحلیل و قضاوت

خلاقیت = توانایی تجسم،پیش بینی و ایجاد ایده ها

دنیا هنوز در رابطه با منشا جرقه های فکری در تاریکی و ابهام به سر می برد . یکی از روشهای تدریس که باعث پرورش ظرفیت و مشکل گشایی دانش آموزان و هدایت آنها به بیان خلاق و گسترش انگاره های جدید عقلی از طریق توجه به بعد عاطفی و غیر معقول می شود الگوی بدیعه پردازی است . در این راستا بیان ایده ها تصورات ذهنی و حتی رویاهافقط باعث افکار نو می شود   

ویلیا گوردون خلاقیت را بر چهار اصل استوار می کند :

   1-خلاقیت در کارهای روزمره اهمیت دارد .

   2- جریان خلاقبت به هیچ وجه اسرار آمیز نیست .

   3-مراحل خلق چیزی جدید در همه رشته ها ( هنر –علوم-مهندسی)

   4-ابداع فردی و گروهی شباهت بسیار به یکدیگر دارند .

در این الگو خلاقیت به وسیله فعالیت استعاری به جریان آگاهانه تبدیل می شود . ما از سه نوع قیاس به عنوان پایه برای تمرینات بدیعه پردازی استفاده می کنیم :

مراحل اجرای الگو ی بدیعه پردازی :         

مراحل اجرای بدیعه پردازی

1-توصیف اولیه:دراین مرحله موضوع مورد نظر توسط معلم ودانش آموزان توصیف می شود.

2-قیاس مستقیم:دراین قیاس دوموجود یا دومفهوم با یکدیگر مقایسه می شوند.

3-قیاس شخصی:دراین نوع قیاس دانش آموز خود را به جای یک شی ء یا موجود ویا در فضای جدید قرار می دهد.

4-قیاس تضاد:دراین نوع قیاس ،قیاس های مستقیم وشخصی بررسی می شوند.

5-توصیف دوباره:دراین مرحله ،از بهترین قیاس ها وتجربه های به دست آمده استفاده می شود.

                                    
الف) توصیف شرایط موجود  – در این مرحله، معلم از دانش آموزان می خواهد که به توصیف و تشریح شرایط حاضر یا موجود بپردازند. در مرحله ی نخست، دانش آموزان آنچه را از شرایط می فهمند، توصیف می کنند.

ب) قیاس مستقیم- در این نوع قیاس موارد ناآشنا را آشنا می کنیم. (زمانی که دانش آموز تصورات و احساسات خود نسبت به یک موضوع بیان می کند .)

 مثال: معلم: به نظر شما تبخیر شبیه به چه چیزی است؟                                                         

دانش آموزان قیاس های مستقیم را مطرح می کنند و آنها بر روی تخته سیاه نوشته می شوند. قیاسهای

 مستقیم احتمالی عبارتند از:

- تبخیر شبیه یک گردباد است.
- تبخیر شبیه فرار کردن پرنده ها از قفس است.
- تبخیر شبیه بازشدن ناگهانی در نوشابه های گازدار است.
پس از آن که فهرستی از قیاس های مستقیم آماده شد انتخابی از بهترین قیاس مستقیم صورت می گیردوآن توصیف می شود. 
3- قیاس شخصی- در مرحله ی قیاس شخصی، فراگیرندگان بین خود و مفهوم انتخاب شده، هم سویی و هم دلی ایجاد می کنند، خود را در درون قیاس و آن را در قالب خود شرح می دهند و احساسات و تمایلات و انگیزه های خود را بیان می دارند. برای بیان قیاس شخصی، احساس نزدیکی و یکی شدن با مفهوم، بسیار ارزشمند است و در خلاقیت شخصی، اثر زیادی دارد.(
وقتی دانش آموزان خود را به جای مفهوم مشخص قرار داده و احساس به وجود آمده را بیان می کنند.)
معلم: مایعی در حال تبخیر است اگر قرار باشد شما به جای مولکول های سطح مایع باشید، چه می کردید.
برخی قیاس های شخصی ارائه شده از سوی دانش آموزان عبارتند از:
- به جایی می رفتم که کسی نزدیکم نباشد و از همه دوری می جستم.
- به بالا می رفتم و وقتی احساس تنهایی و سرما می کردم دوباره برمی گشتم.
- به هوا می رفتم و هرچه بر سرم می زدند باز هم به راه خود ادامه می دادم.دانش آموزان یکی از قیا س های پیشنهادی را انتخاب کرده وخود آن می شوند وتوصیف ها ادامه می یا بد. 
۴- تعارض فشرده - در این مرحله معلم از دانش آموزان می خواهد بر اساس توصیف های ارائه شده در قیاس شخصی مفاهیم متضاد ارائه نمایند و سپس از میان این قیاس ها بهترین را انتخاب کنند. (
زمانی که از میان کلمات خود و هم کلاسیهایشان قیاسهای متضاد را پیدا می نمایند .)
معلم: دو عبارت که با هم در تضاد هستند و شما آنها را به کار بردید را انتخاب کنید.
دانش آموزان : سرد و گرم- دور و نزدیک- رانش و ربایش.

دانش آموزان یکی از آنها را انتخاب نموده وتوصیف کنید.

به طور کلی دو راهبر بر روش های بدیعه پردازی وجود دارد :

1-خلق چیزی جدیدنظریات قدیمی را در پرتو خلاقیتی بیشتر به صورت جدید ببینند 

از این راهبرد برای تدریس انشا استفاده می شود .

 2-غریب را آشنا ساختنعقاید جدید و تازه را معنادارتر می کند.

 از این راهبرد برای تدریس علوم تجربی استفاده می شود .

 مثال : با هم به کلاس چهارم می رویم معلم کلاس سعی دارد به دانش آموزان کمک کند تا به مفهومی آشنا چون بهار با نگاهی تازه بنگرند .

  خلق چیزی جدید

گام اول ---- توصیف وضعیت جدید

خانم معلم از دانش آموزان میخواهد تا در گروههای خود در باره بهار و خصوصیات آن صحبت کنند و برای خود فهرستی کوتاه تهیه نمایند . کلمات پای تابلو نوشته می شود  

 اگر بخواهید بهار را در یک کلمه توصیف کنید چه می گویید ؟

گام دوم ----قیاس مستقیم: در این گام معلم مفهوم را به چیزی تشبیه می کند و از دانش آموزان می خواهد که آن قیاس را توصیف نمایند . خانم معلم --- بچه ها به بهار مانند یک انسان با تمام وی»گیهایی که در انسان سراغ دارید فکر کنید .

معلم قیاسهایی که در بسط تفکر در رابطه با موضوع انشا به کلاس کمک را انتخاب و پای تابلو می نویسد . بعد از بیان برخی از ویزگیها معلم از دانشآموزان می خواهد که از میان خصوصیات و تشبیهات عجیب ترین مقایسه بین انسان و بهار را انتخاب کنند که اکثر کلاس به جمله"" عمری طولانی دارد"" رأی می دهند و جمله پای تابلو نوشته می شود .

خانم معلم – بچه ها خوب فکر کنید انسانی که عمر طولانی دارد چه کارهایی می کند یا چه چیزهایی را می بیند

گام سوم----قیاس شخصی:  بچه ها حالا سعی کنید خود را جای انسانی بگذارید که عمر طولانی دارد.

گام چهارم ----تعارض فشرده: در این قسمت شاگردان قیاسهای خود را در گام دوم و سوم بررسی می کنند و از میان آنها هر کدام که بیشتر در تضاد هستند را انتخاب و بیان می کنند .

پس از بحث و بررسی و بیان چند پاسخ ، عاقبت مرگ و زندگی را انتخاب می کنند . معلم برای اینکه موضوع اصلی فراموش نشود در فرصتهایی مراحل کار را مرور می کند .

 گام پنجم  ----قیاس مستقیمدر این مرحله دانش آموزان با هم به توصیفی مستقیم می پردازند . وظیفه معلم در این گام این است که بین تعارض فشرده انتخاب شده (( مرگ و زندگی )) و موضوع اصلی ارتباط برقرار نماید.      

گام ششم---بررسی مجدد وظیفه اولیه:در این گام معلم از دانش آموزان می خواهد تا موضوع اصلی انشا (( بهار )) را در نظر بگیرد و از تمام قیاسها و تجربه هایی که از صحبتهای خود و دیگران استفاده کرده اند بهار را توصیف کنند.

  غریب را آشنا ساختن

 معلم سعی دارد دانش آموزان را با شرایط تولید آتش آشنا سازد .

گام اول --- داده های واقعی  معلم برای ایجاد انگیزه دانش آموزان را دعوت به مشاهده دو شمع روشن می کند . یکی از شمعها را خاموش می کند و بلافاصله شمع روشن را به نزدیک دود سفیدی که از شمع خاموش بلند می شود می برد و به این ترتیب شمع به سرعت روشن می شود و این عمل چند بار تکرار می شود .

گام دوم --- قیاس مستقیم:         "معلم آتش را توصیف کنید.

گام سوم --- قیاس شخصی:      اگر به جای آتش بودی چه احساسی داشتی

گام چهارم --- مقایسه قیاسها :   از میان قیاسهای پیشنهاد شده آنهایی را که با هم تضاد دارند را انتخاب کنید .   معلم برای اینکه کلاس موضوع اصلی را فراموش نکند  در فرصتهای مناسب از دانش آموزان می خواهد تا مراحل کار را مرور کرده و ارتباط بین تصورات و قیاسها را با موضوع درس حفظ کنند . 

گام پنجم --- توضیح تفاوتها    معلم از میان قیاسها ی متضاد "" دیر سوختن و زود سوختن را که برای بیان مفهوم درس کلماتی مناسبتر است را انتخاب و پای تابلو می نویسد و از شاگردان می خواهد که یک ماده بر هر کدام مثال بزنند . معلم می خواهد دانش آموزان تفاوتهای آهن و بنزین را بیان کنند .

گام ششم : اکتشاف خوب بچه ها در گروه مشورت کنید و بگویید چه عواملی باعث به وجود آمدن آتش می شود و دلیل خود را هم ذکر کنید .

گام هفتم --- قیاس زایی   گروهها با وسایل به انجام آزمایش می پردازند و برای هر یک از مواد که بعنوان شرط  تشکیل آتش بیان شده در گروه به بحث پرداخته و دلیل خود را برای کلاس بیان می کنند .

یکی از بچه ها نتایج حاصله از بحث کلاسی و آزمایش را پای تابلو می نویسد .

شرایط تولید آتش : 1- گرما           2- اکسیزن       3- ماده سوختنی

 

 

 مزایای این روش :

 1- دگرگون سازی  دیگری را باراهنمایی معلم خود انتخاب وآنرا توصیف  و مطرح میکند .زمینه ی فرد و مفهوم سازی جدید

2_ ایجاد ارتباط اجتماعی در کلاس – حل تعارضات و غلبه بر هیجانات

3-ترکیب با الگوهای دیگر

4 _افزایش تفکر خلاق و پرورش همدلی و نزدیکی بین افراد

5_  با این رویکرد می توان از نو مفهوم سازی کرد و تفکر جدید را جانشین نظرات قبلی نمود

۵- قیاس مجدد دیگر- دراین مرحله دانش آموزان به منظور فهم عمیق تر وبازی با قیاس های بیشتر قیاس دیگری را با راهنمایی معلم خود انتخاب و آنرا توصیف میکنند مثلا پرواز پرنده از قفس را توصیف میکنند .

 

[ ٢٤ مهر ۱۳٩۳ ] [ ۸:٠۳ ‎ب.ظ ] [ ارسطو ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

بانظرات خودمارادربهترشدن وبلاگ یاری نمایید. باارسال نمونه سؤال ومطالب ارزنده وکمکی در تدریس ازطریق نظردادن وایمیل ما را یاری نمایید. masoodarastoozadeh@gmail.com
موضوعات وب
صفحات اختصاصی
RSS Feed

اختصاصی --------------- آب وهوا