ادبیات دوره اول متوسطه(ارسطو-اهواز)
مطالب کمکی درآموزش کتاب های فارسی هفتم وهشتم ونهم 
نويسندگان
لینک دوستان
پيوندهای روزانه

پیام شعر : پرهیز از غرور و خودبینی-سرچشمه ی بسیاری از بلاها و بدبختی ها خود انسان است.

امام علی (ع) :خداوند ایمان را عامل پاکی از شرک و نماز را برای پاک ماندن از کبر قرار داده است.

امام صادق (ع ) :دشمن ترین دشمن عقل ،عجب و غرور است.

نخستین جرقه های غرور در چهره ی شیطان دیده شد.هنگامی که خداوند به او فرمود:چه چیز باعث شد که بر آدم سجده نکنی ؟ّهنگامی که به تو فرمان دادم .شیطان با غرور گفت :من از او بهترم مرا از آتش آفریدی و او را از گل.

غرور انسان را از خدا دور به شیطان نزدیک می کند و باعث خسارت های شدید مادی و معنوی می شود.

حکایت : گویندشخصی سوار بر اسب به کنار نهری رسید هر چه سعی کرد اسب از آب رد نشد.بزرگی گفت : آب را گل آلود کن.اسب از آب رد شد.اسب تصویر خود را در اب می دید و حاضر نمی شد پا روی خودش بگذارد.(خودخواهی )

 

 

 

روزی ز سرِ سنگ عقابی به هوا خاست

 واندر طلب طعمه، پر و بال بیاراست

واندر: مخفّف«و اندر». طعمه: خوراک،  بیاراست: آراسته کرد، نمایش داد(در این جا).خاست : بلند شد.

یک روزعقابی از روی تخته سنگی به آسمان بلند شد و برای جست و جوی غذا بال و پر خود را آراسته و مرتّب کرد.(به آسمان پرواز کرد.)

آرایه مراعات نظیر یا شبکه معنایی در کلمات عقاب - هوا - پر - بال

 

بر راستی بال نظر کرد و چنین گفت

امروز همه روی جهان زیر پر ماست

بر کشیدگی و گستردگی ( موزونی )بال خود نگاه کرد و با خود این چنین گفت:« امروز تمام دنیا زیر بال و پر ما قرار دارد ( ما برتر از تمام موجودات هستیم. همه جهان را امروز زیر نظر دارم.) «روی/ زیر» آرایه­ی تضاد

 

بـر اوج فلک چون پرواز کنم از نظر خویش

می‌بینم اگر ذرّه‌ای اندر ته دریاست

از نظر خویش : از نگاه خودم  ـ تکِ دریا: تهِ دریا «اوج و تک دریا» آرایه­ی تضاد

به خاطر بینایی فوق­العاده­ام زمانی که بر اوج آسمان پرواز می­کنم؛ ذرّه­های تهِ دریا را می­بینم.

ور بر سر خـاشاک یکی پشّه بجنبد

جنبیدن آن پشّه عیان در نظر ماست

خاشاک :چوب و علف و کاه ـخار وخس

حتّی اگر پشّه­ای بر روی چوب و علف و کاه  تکان بخورد؛ حرکات آن پشّه در چشم ما آشکار است.آرایه ی تکرار در پشه.

بسیار منی کـرد و ز تقدیر نترسید

بنگر که از این چرخ جفا پیشه چه برخاست

منی: خودستایی، در اصطلاح«منم منم کرد» منی کردن: خودستایی کردن

تقدیر: سرنوشت چرخ: آسمان، فلک، چرخ جفا پیشه: روزگارستم­کار، ظالم

بسیار خودستایی کرد و از حکم وقضای  الهی سرنوشت بد خود نترسید. ببین که این روزگارِ ستم­کار با او چه کرد؟

ناگـه ز کـمینگاه، یکی سـخت کمانی

 تیری ز قضای بد، بگشاد بر او راست

ناگه: ناگهان -یکی سخت کمانی: یک نفر شکارچی -،دارنده ی کمانی سخت و محکم.

کمان گشودن: کنایه از پرتاب کردن تیر قضای بد: «در اینجا بخت بد»

مصراع دوم از نظر وزن ایراد دارد و در نسخه ای دیگر این مصراع را این گونه نوشته بود :تیری زقضا و قدر انداخت بر او راست

ناگهان از بخت بد، یک شکارچی از کمینگاهی تیری را مستقیم به طرف او پرتاب کرد.

 

بـر بـال عـقاب آمـد آن تیر جـگر دوز

 وز اوج مر او را بسوی خاک فرو کاست

«اوج و خاک» تضاد واقع شده­اند. فرو کاست: ساقط کرد، فرو کشاند.پایین آورد.

آن تیر کشنده  بر بال عقاب نشست و او را از بلندای آسمان به قعر زمین کشاند.

 

بر خـاک بیفتاد و بغلـتید چو ماهی

آن گاه پر خویش گشاد از چپ و از راست

آرایه­ی تشبیه: عقاب مانند ماهی بر خاک غلتید. چپ و راست: تضاد واقع شده­اند.

عقاب از آسمان بر زمین افتاد و مانند ماهی در خاک غلتید؛ آنگاه پرِ خود را از راست و چپ باز کرد.

گفتا: «عجب است! این که ز چوبی و ز آهن!

این تیزی و تندیّ و پریدنش کجا خاست؟

«چوب و آهن» آرایه­ی تناسب. عجب است: جای تعجّب.

 تندی و تیزی و پریدن: مراعات نظیر

با خود گفت: چگونه ممکن است از یک تکّه چوب و آهن  این­گونه تند و تیز بپرد؟ این بسیار عجیب است!این مورد از کجا سرچشمه گرفته یا بلند شده است ؟

زی تیر نگه کرد و پر خویش بر او دید

 گفتا: «ز که نالیم که از ماست که بر ماست. »

زی: سویِ، سمتِ، طرفِ

به تیر نگاهی انداخت و پرِ خود را بر آن دید و با افسوس فراوان گفت«از چه کسی شکایت کنم، پری است که از بال ما جدا شده و به ما رسیده است. 

مصراع دوم آرایه ی ضرب المثل یا تمثیل می باشد.

 

************************************************************** 

 ناصر خسرو قبادیانی شاعر ونویسنده ی قرن پنجم - تولد بلخ - حافظ قرآن بود. -  دیوان اشعار - سفرنامه

[ ] [ ] [ مدیر ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

بانظرات خودمارادربهترشدن وبلاگ یاری نمایید. باارسال نمونه سؤال ومطالب ارزنده وکمکی در تدریس ازطریق نظردادن وایمیل ما را یاری نمایید. masoodarastoozadeh@gmail.com
موضوعات وب
صفحات اختصاصی
RSS Feed

اختصاصی --------------- آب وهوا